İlim Kendini Bilmek Midir?

SOKRATES İLE YUNUS EMRE’Yİ BİR NOKTADA BİRLEŞTİREN GERÇEKLİK

            İlim dilimizdeki alınma sözcüklerden biri olup epeyce önemli ve yaygın bir ögedir. Yaygın olduğu için de, neredeyse, ‘temel söz mirası’ arasına girmiş sayılacak kadar bizden olmuştur. İlim, sözcük olarak ‘bilmek’ demektir. Madem öyle o çok önemli konunun tam sırasıdır: İlim kendini bilmek midir?

Kendini bilmek neden önemlidir?

            Konunun önemli oluşundan bahsettik. Bu tesadüfi bir söz etme değildir. Konunun da cevabını içeren bir büyük gerçekliğin idraki sonucunda söylenmiş bir cümledir. Antik çağ filozoflarında Sokrates’in sözünü anımsarsınız: ‘Kendini bil!’ birçok düşünce insanının da belirttiği gibi, daha çok ‘Haddini bil!’ diye anladığımız bir şey olmuşsa da, ‘kendini bilmek’ onu da kapsayan çok daha geniş ve hacimli bir gerçektir Kişinin bütün dış dünyası ve çevresi kaynaklı bilgileri bilmesi buna dâhildir. Ama elbette kendini bilmesi de çok hayati bir bilgidir. Bu o denli lüzumlu ve önemli bir bilgidir ki kişinin kendi dışından gelecek her tür bilgiyi değerlendirip başka bir şey üretmesi bile aslında kendilik bilgisine bağlıdır.

Kendini bilmek bütün kültürlerde aynı derecede önemli midir?

            Antik çağ bilgelerinden sonra farklı kültür ve farklı dinsel inançları olan bizim bilgelere bakalım. Aynı büyük ve önemli gerçeğe işaret edildiğini görürüz. Sadece 13. yüzyılın değil, bütün yüzyılların büyük ozanı ve bilgesi Yunus Emre hemen aklımıza gelsin:

“İlim ilim bilmektir
İlim kendin bilmektir
Sen kendini bilmezsin
Ya nice okumaktır”

            Yunus Emre kendisini Sokrates ile buluşturan bir konumda bize diyor ki ‘İlim kendini bilmektir. Sense kendini bilmiyorsun. Bu nasıl okumaktır?’ Böylece Sokrates gibi Yunus Emre de ilimden beklediğinin kişinin kendini bilme bilgi ve erdemini kazanması olduğunu ilan etmiş oluyor.
Dünyada bunca önemli olmasına rağmen bugün hâlâ eğitim sistemlerinin ihmal ettiği ve hatta hiç gündeme getirmediği konu tam da budur. Bu nedenle Sokrates’in ve Yunus Emre’nin görüşleri, eskiliğine rağmen, günümüz anlayış ve düşüncelerine önemli bir uyarı olarak okunabilir.
İlim öncelikle ‘kendini bilmektir; öyle olmak zorundadır. 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir